صنعت و امپراتوری
بخار و پنبه، انقلاب‌ها و رهایی بردگان، کانال سوئز و فتح آفریقا، و قدرت صنعتی آن‌گونه که در کانتون و تهران احساس شد.
شروع این روایت روی نقشهبخش ۱
از حدود دهه ۱۷۶۰ صنعت نساجی بریتانیا با ماشین‌های ریسندگی، کارخانه‌هایی که نخست با نیروی آب و سپس با بخار کار می‌کردند و نظام کارخانه‌ای دگرگون شد. این صنعت به زغال‌سنگ، بازارهای مستعمراتی و پنبه خامی متکی بود که بیشتر آن را بردگان در قاره آمریکا می‌کاشتند. کار در کارخانه‌ها و معدن‌های نخستین یعنی ساعت‌های طولانی، کار کودکان و شهرهای پرازدحامی چون منچستر؛ و پارچه ارزان ماشینی بازار بافندگان دستی را در جاهایی چون هند از میان برد.
- انقلاب صنعتی — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۲
بازرگانان بریتانیایی بهای چای چین را با تریاکی می‌پرداختند که در هند بریتانیا کشت می‌شد. هنگامی که دولت دودمان چینگ در ۱۸۳۹ تریاک را در کانتون ضبط و نابود کرد، بریتانیا جنگ به راه انداخت؛ پیمان نانجینگ در ۱۸۴۲ هنگ‌کنگ را به بریتانیا واگذاشت و پنج بندر را به روی تجارت خارجی گشود. تاریخ‌نگاری چینیِ بعدی آن را نخستین «پیمان نابرابر» و آغاز «سده تحقیر» می‌شمارد.
- جنگ‌های تریاک — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۳
در فوریه ۱۸۴۸ انقلابی در پاریس لویی فیلیپ را برانداخت و جمهوری‌ای با حق رأی همگانی مردان اعلام کرد؛ در چند هفته در وین، برلین، بوداپست، میلان و بسیاری شهرهای دیگر خیزش‌ها برپا شد. این خیزش‌ها که از بحران اقتصادی، خواست قانون اساسی و جنبش‌های ملی برمی‌خاستند، تا ۱۸۴۹ سرکوب شدند. فرانسه در آوریل ۱۸۴۸ برده‌داری را در مستعمره‌هایش برانداخت و در فوریه همان سال مارکس و انگلس «مانیفست کمونیست» را در لندن منتشر کردند.
- کارل مارکس — دانشنامه فلسفه استنفورد
- انقلاب‌های ۱۸۴۸ — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۴
پس از گزینش آبراهام لینکلن، یازده ایالت برده‌دار از اتحادیه جدا شدند، و چند تا از آن‌ها در اعلامیه‌هایشان دفاع از برده‌داری را دلیل جدایی خواندند؛ جنگ در ۱۸۶۱ آغاز شد. اعلامیه رهایی بردگانِ لینکلن در ۱۸۶۳ بردگان مناطق شورشی را آزاد اعلام کرد، حدود ۱۸۰ هزار مرد سیاه‌پوست در ارتش اتحادیه جنگیدند و بردگان به شمار بسیار به خطوط اتحادیه گریختند. متمم سیزدهم قانون اساسی در ۱۸۶۵ برده‌داری را در سراسر ایالات متحده برانداخت و حدود چهار میلیون تن را آزاد کرد.
- جنگ داخلی آمریکا — دانشنامه بریتانیکا
- اعلامیه رهایی بردگان — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۵
کانال سوئز در ۱۷ نوامبر ۱۸۶۹، پس از ده سال کار شرکت کانال سوئز به رهبری فرانسویان، گشوده شد و دریای مدیترانه را به دریای سرخ پیوند داد. پیش‌تر در روزگار داریوش یکم هخامنشی آبراهی از نیل به دریای سرخ ساخته شده بود. تا ۱۸۶۴ بخش بزرگی از حفاری را ده‌ها هزار کشاورز مصری انجام دادند که به کار اجباری بی‌مزد یا کم‌مزد گرفته شده بودند و شمار کسانی که جان باختند محل اختلاف است. بدهی‌های مصر سبب شد سهم خود را در ۱۸۷۵ به بریتانیا بفروشد و بریتانیا در ۱۸۸۲ مصر را اشغال کرد.
- کانال سوئز — دانشنامه بریتانیکا
- داریوش سوم: داریوش یکم بزرگ — دانشنامه ایرانیکا
بخش ۶
از نوامبر ۱۸۸۴ تا فوریه ۱۸۸۵ نمایندگان چهارده دولت در برلین گرد آمدند تا برای تصاحب سرزمین‌های آفریقا قاعده بگذارند؛ هیچ فرمانروای آفریقایی دعوت نشد. این کنفرانس «دولت آزاد کنگو»ی لئوپولد دوم، پادشاه بلژیک، را به رسمیت شناخت و در دهه‌های بعد قدرت‌های اروپایی با جنگ، پیمان‌های تحمیلی و کار اجباری بیشتر آفریقا را گشودند. این خشونت جنایت‌های نظام لاستیک لئوپولد و نسل‌کشی هررو و ناما به دست آلمان در ۱۹۰۴ تا ۱۹۰۸ را در بر می‌گرفت.
- استعمار — دانشنامه فلسفه استنفورد
- کنفرانس برلین درباره غرب آفریقا — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۷
در ۱۸۹۸ در پاریس، ماری و پیر کوری که پرتوهای اورانیومِ کشف‌شده به دست آنری بکرل در ۱۸۹۶ را بررسی می‌کردند، کشف دو عنصر تازه، پولونیوم و رادیوم، را اعلام کردند؛ واژه «رادیواکتیویته» را ماری کوری ساخت. او جایزه نوبل فیزیک ۱۹۰۳ را با پیر کوری و بکرل شریک شد و در ۱۹۱۱ جایزه نوبل شیمی را برد. کار آنان به گشوده شدن راه بررسی ساختار اتم یاری رساند.
- ماری کوری — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۸
در ۳۱ اوت ۱۹۰۷، در سن پترزبورگ، بریتانیا و روسیه به رقابت خود در آسیا سامان دادند و با خط‌هایی که بر نقشه ایران کشیدند، حوزه‌ای روسی در شمال و حوزه‌ای بریتانیایی در جنوب شرقی، با منطقه‌ای بی‌طرف در میانه، پدید آوردند. در بیش از یک سال گفت‌وگو هیچ‌یک از این دو قدرت ایران را آگاه نکرد؛ ایرانی که انقلاب مشروطه‌اش تازه مجلس را گشوده بود. این قرارداد تلخی بسیاری در میان ایرانیان برانگیخت و روسیه بارها آن را زیر پا گذاشت تا آنکه دولت شوروی در ۱۹۱۸ آن را لغو کرد.
- قرارداد ۱۹۰۷ روس و انگلیس — دانشنامه ایرانیکا