صومعه‌ها، کلیساهای جامع و دانشگاه‌ها
قاعده‌ای برای راهبان، امپراتوری‌ای که در غرب دوباره زنده شد، مترجمان تولدو، دانشگاه‌های آغازین و کلیساهای گوتیک، و راهی که دانش عربی و یونانی تا آن‌ها پیمود؛ تا مرگ سیاه و گنبد فلورانس.
شروع این روایت روی نقشهبخش ۱
به روایت سنتی، حدود ۵۲۹ بندیکت نورسیایی بر تپه مونته‌کاسینو، میان رم و ناپل، صومعه‌ای بنیاد نهاد. قاعده او، که از متن‌های رهبانی پیشین بهره گرفته بود، روز راهبان را زیر نظر یک راهب‌سالار گرد نیایش، کار دستی و خواندن سامان می‌داد. تقریباً همه آنچه از زندگی او می‌دانیم از کتاب «گفت‌وگوها»ی پاپ گریگوری کبیر است و این قاعده تنها در دوران کارولنژی‌ها در صومعه‌های لاتینی فراگیر شد.
- قدیس بندیکت — دانشنامه بریتانیکا
- بندیکتی‌ها — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۲
در روز کریسمس سال ۸۰۰، پاپ لئون سوم در کلیسای سن‌پیترِ رم، شارلمانی، پادشاه فرانک‌ها و لومباردها، را امپراتور خواند و تاج بر سرش نهاد. جنگ‌های او ساکسونی را هم به قلمروش افزوده بود و مردم آنجا به زور مسیحی شدند؛ در دربارش در آخن دانشمندانی چون آلکوین یورکی گرد آمدند. کاتبان کارولنژی بخش بزرگی از ادبیات کلاسیک لاتین را که امروز در دست داریم با خطی خوانا و تازه، خط ریز کارولنژی، رونویسی کردند.
- شارلمانی — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۳
پس از آنکه کاستیل در ۱۰۸۵ تولدو را گرفت، دانشمندان یهودی، مسیحیان عربی‌زبان و دانشمندان لاتینی این شهر به برگرداندن آثار عربی به لاتین روی آوردند. از حدود ۱۱۳۰، و بیش از همه با ژرار کرمونایی که در ۱۱۸۷ درگذشت، آثاری در ریاضیات، نجوم، پزشکی و فلسفه ترجمه شد؛ از دانشمندان ایرانی چون خوارزمی و ابن‌سینا تا ترجمه‌های عربی ارسطو و بطلمیوس. «مکتب مترجمان» نامی است که بعدها بر این کار دیرپا نهادند؛ کاری که برنامه درسی دانشگاه‌های تازه را تغذیه کرد.
- تأثیر فلسفه عربی و اسلامی بر غرب لاتینی — دانشنامه فلسفه استنفورد
- ژرار کرمونایی — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۴
از اواخر سده یازدهم دانشجویانی از سراسر اروپا به بولونیا می‌آمدند تا نزد استادانی چون ایرنریوس حقوق رومی بیاموزند. آن‌ها انجمن‌هایی خودگردان، به نام «اونیورسیتاس»، ساختند که استاد استخدام می‌کردند و رئیس برمی‌گزیدند؛ تاریخ بنیاد ۱۰۸۸ تازه در ۱۸۸۸ تعیین شد. بولونیا همراه پاریس و آکسفورد الگوی دانشگاه‌های اروپا شد، هرچند نهادهای آموزش عالی کهن‌تری در جاهای دیگر بودند، مانند مدرسه‌های نظامیه در قلمرو سلجوقیان.
- دانشگاه — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۵
در ۱۱ ژوئن ۱۱۴۴، سوژه، راهب‌سالار صومعه شاهی سن‌دنی در شمال پاریس، بخش شرقی تازه کلیسای صومعه را تقدیس کرد. قوس‌های جناغی، طاق‌های تویزه‌دار و پنجره‌های پهن شیشه‌رنگی، که هیچ‌کدام به‌تنهایی تازه نبودند، در یک فضای یکپارچه سرشار از نور رنگین به هم پیوستند؛ نوری که سوژه در گزارش خود از این کار آن را «نوری نو» نامید. این ترکیب را به‌طور قراردادی آغاز معماری گوتیک می‌دانند.
- سوژه — دانشنامه بریتانیکا
- معماری گوتیک — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۶
در سرزمین راین، هیلدگارد، راهبه‌سالار بندیکتی، حدود ۱۱۵۱ کتاب «اسکیویاس» را، گزارشی از ۲۶ رؤیا همراه با تفسیرشان، به پایان رساند؛ پس از آنکه پاپ اوژن سوم بخشی از آن را خوانده و او را به ادامه تشویق کرده بود. او درباره پزشکی و تاریخ طبیعی هم نوشت، حدود ۷۰ سرود نیایشی و یک نمایش اخلاقی آوازی ساخت و با برنار کلروویی، پاپ‌ها و امپراتوران نامه‌نگاری کرد. در ۲۰۱۲ کلیسای کاتولیک او را «معلم کلیسا» خواند.
- قدیس هیلدگارد — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۷
در اکتبر ۱۳۴۷ کشتی‌های جنوایی که از کافا در کریمه بازمی‌گشتند طاعون را به مسینا در سیسیل آوردند. این همه‌گیری، که باکتری یرسینیا پستیس عامل آن بود و از آسیای میانه به سوی غرب گسترش یافته بود، تا ۱۳۵۱ شاید یک‌سوم تا نیمی از مردم اروپا را کشت؛ برآوردهای امروزی در این باره یکسان نیستند. قاهره، دمشق و بخش بزرگی از جهان اسلام هم به همان سختی آسیب دیدند. در بسیاری از شهرها یهودیان به دروغ به مسموم کردن چاه‌ها متهم و قتل‌عام شدند.
- مرگ سیاه — دانشنامه بریتانیکا
بخش ۸
فلورانس، با آنکه از طاعون سخت آسیب دیده بود، ساختن کلیسای جامعش را ادامه داد. فیلیپو برونلسکی، که زرگری آموخته بود، در مسابقه ۱۴۱۸ برای پوشاندن فضای هشت‌ضلعی میانی کلیسا، با دهانه‌ای حدود ۴۵ متر، برنده شد و از ۱۴۲۰ تا ۱۴۳۶ گنبد را بی‌آنکه قالب‌بندی چوبی کامل به کار ببرد ساخت؛ با دو پوسته به هم پیوسته، آجرچینی جناغی و دستگاه‌های بالابری که خودش طراحی کرده بود. این گنبد مهارت ساختمان‌سازی سده‌های میانه را با مهندسی تازه پیوند داد و کلیسا در ۱۴۳۶ تقدیس شد.
- فیلیپو برونلسکی — دانشنامه بریتانیکا